मणिलाई खुट्टामा र सिसालाई सिरमा लगाए पनि किन मणि मणि नै रहन्छ?
मणि र सिसाको उदाहरणमार्फत मानिसको वास्तविक मूल्य, चरित्र, आत्मसम्मान र जीवनको सत्यलाई सरल तर गहिरो रूपमा प्रस्तुत गरिएको विचारप्रधान नेपाली लेख।
आजको समाजमा एउटा भ्रम धेरै फैलिएको छ। धेरै मानिसलेआफ्नो स्थानलाई मूल्य ठान्न थालेका छन्।
ठूलो कुर्सीमा बसेको मानिस ठूलो नै हुन्छ भन्ने सोच,र महँगो कपडा लगाएको मानिस सफल नै हुन्छ भन्ने धारणा, धेरै अनुयायी भएको व्यक्ति महान् नै हुन्छ भन्ने विश्वास छ ।
तर जीवनले बारम्बार सिकाउने एउटा सत्य छ।
तर स्थानले मूल्य बनाउँदैन। गुणले बनाउँछ।
यदि एउटा मणिलाई खुट्टामा बाँधियो भने पनि त्यसको भित्री गुण बदलिँदैन। यदि एउटा साधारण सिसालाई सुनको मुकुटमा राखियो भने पनि त्यो मणि कहिलै बन्दैन।
तेसैले बजारले दुवैलाई फरक मूल्य दिन्छ?
किनकि बजारले स्थान होइन, वास्तविकता हेर्छ।
( एउटा सानो उदाहरण)
मानौँ, एउटा बहुमूल्य हीरा (मणि) धुलो र हिलोमा खस्यो, र कसैले त्यसलाई भेट्यो | र अर्कोतर्फ, एउटा चम्किलो सस्तो प्लास्टिक वा सिसाको टुक्रालाई कसैले सुनको थालमा राखेर मखमलको कपडाले छोपेर सजायो । यहाँ बुझ्नु पर्ने के छ भने मखमल को कपडाले छोपेको सिसा भनेको ले हिलो र धुलो मा लतपतिएको मणि लाइ सामान्य सम्झन्छ |
अब मूल्याङ्कन गर्ने समय (बजारमा जाँदा):
जब ती दुवै चीजलाई जौहरी (पार्खी) कहाँ लगिन्छ, तब जौहरीले हिलो लागेको हीरालाई धोएर त्यसको करोडौँ मूल्य दिन्छ। तर, सुनको थालमा सजाइएको सिसालाई हेरेर भन्छ— “यो त केवल सिसा हो, यसको मूल्य केही रुपैयाँ मात्र छ।”
अब यसले हामीलाई के सिकाउँछ?
स्थानले मूल्य निर्धारण गर्दैन: मणि (मूल्यवान व्यक्ति वा वस्तु) खुट्टामा बाँधिँदा पनि आफ्नो चमक र मूल्य गुमाउँदैन। सिसा (कमजोर वा अयोग्य व्यक्ति) शिरमा बस्दैमा बहुमूल्य बन्न सक्दैन।
सङ्कट र परीक्षामा सत्य बाहिर आउँछ: बाहिरी तडकभडक वा कसैले गरेको प्रशंसा/अपमान क्षणिक हुन्छ। जब वास्तविक परीक्षा वा “बेच्ने बेला” (सही मूल्याङ्कनको समय) आउँछ, तब जसको जति क्षमता छ, उसले त्यति नै सम्मान र स्थान पाउँछ।
जीवन पनि अन्ततः यही नियममा चल्छ।
हामीलाई केही समयका लागि गलत बुझ्न सकिन्छ। हाम्रो योगदानलाई बेवास्ता गर्न सकिन्छ। हाम्रो मेहनतलाई नदेख्न सकिन्छ। तर यदि हाम्रो चरित्र, ज्ञान र इमानदारी साँचो छ भने त्यो मूल्य कुनै दिन अवश्य चिनिन्छ।
सिसा धेरै चम्किन्छ। त्यसैले चम्किलो चिजलाई आँखाले पहिला देख्छ।
मणि भने आफ्नो मूल्य प्रमाणित गर्न कराउनु पर्दैन।
उसको गुण आफैँ बोल्छ।
यही कारणले केही मानिस तत्काल चर्चित हुन्छन्, तर केही वर्षमै हराउँछन्। अर्कोतर्फ, केही मानिस जीवनभर सामान्य देखिन्छन्, तर उनीहरूको प्रभाव पुस्तौँसम्म बाँच्छ।
त्यसैले जीवनको लक्ष्य ठूलो स्थान खोज्नु मात्र हुनु हुँदैन।
आफूलाई ठूलो बनाउनु हुनुपर्छ।
किनकि पद खोसिन सक्छ।
धन घट्न सक्छ।
प्रशंसा रोकिन सक्छ।
तर चरित्र, ज्ञान र सत्यले बनाएको मूल्य कहिल्यै नष्ट हुँदैन।
आज यदि तपाईं आफूलाई उपेक्षित महसुस गर्दै हुनुहुन्छ भने एउटा कुरा सम्झनुहोस्।
धुलोमा परेको मणिले आफूलाई सिसा भन्न सुरु गर्यो भने त्यो उसको सबैभन्दा ठूलो हार हो।
आफ्नो मूल्य आफैँ चिन्नुहोस्।
किनकि संसारले ढिलो गर्न सक्छ।
तर सत्यले कहिल्यै ढिलो गर्दैन।
अन्तिम कुरा…
जीवनले तपाईंलाई कहाँ राखेको छ, त्यो अस्थायी हो।
तर तपाईं वास्तवमै कस्तो हुनुहुन्छ, त्यही तपाईंको वास्तविक परिचय हो।
त्यसैले स्थान बदल्नुभन्दा पहिले आफ्नो स्तर उचो बनाउनुहोस्।
किनकि संसारले एक दिन तपाईंको स्थान बिर्सन सक्छ।
तर तपाईंको मूल्य कहिल्यै बिर्सँदैन।
तपाईलाई अन्तिम सन्देस ,,
तपाईं वास्तवमै कस्तो हुनुहुन्छ?
सिसा धेरै चम्किन सक्छ।
तर त्यसले मणिको मूल्य कहिल्यै पाउँदैन।
मणि केही समय धुलोमा पर्न सक्छ।
तर उसको मूल्य कहिल्यै हराउँदैन।
त्यसैले…
यदि आज कसैले तपाईंलाई नचिनेको छ भने निराश नहुनुहोस्।
आफ्नो चरित्र, ज्ञान र इमानदारीलाई अझ बलियो बनाइरहनुहोस्।
किनकि…
स्थान अरूले दिन्छ।
तर मूल्य, तपाईं आफैँ बनाउनुहुन्छ।
यही जीवनको सबैभन्दा ठूलो सत्य हो।
निष्कर्ष: मानिसको पहिचान उसको बाहिरी अवस्था वा कसैले दिएको झुठो ओहोदाबाट होइन, उसको भित्री गुण, ज्ञान र चरित्रबाट हुन्छ।
स्थानले मात्र कोही महान् हुँदैन; काग दरबारको धुरीमा बस्दैमा गरुड बन्न सक्दैन।
केही अन्य छोटा घतलाग्दा भनाइहरू:
- “सुनलाई हिलोमा हाले पनि त्यसको चमक र मूल्य घट्दैन।”
- “ओहोदा र कुर्सीले मानिसको उचाइ बढाउन सक्छ, तर उसको योग्यता र चरित्र बढाउन सक्दैन।”
- “मूल्य आवरणको होइन, आन्तरिक गुणको हुन्छ।”
With Dil Abiral
